Қазақстан мен Израиль арасындағы сауда және инвестициялар

Сауда, инвестициялар және жобалар экономиканың әртүрлі жақтарын көрсетеді

Қазақстан мен Израиль туралы ресми хабарламаларда жиі үш түрлі деректер қатар тұрады. Бұл тауар айналымы, тікелей инвестициялар және бірлескен жобалар тізімі. Олар бір-бірімен тек жартылай байланысты.

Тауар айналымы белгілі бір кезеңде әкелінген және әкетілген тауарлардың құнын көрсетеді. Тікелей шетелдік инвестициялар статистикасы инвестордың басқа елдегі кәсіпорынға салған инвестициясын есепке алады және көрсеткішке байланысты капиталға қатысуды, қарыз құралдарын және қайта инвестицияланған пайданы қамтуы мүмкін. Жобалар тізілімі компаниялардың нақты не салуды жоспарлап отырғанын немесе не салып қойғанын көрсетеді.

Сауда жылдан жылға айтарлықтай өзгереді

Қазақстанның Израильдегі елшілігінің ресми анықтамасында бірнеше жылға арналған деректер келтірілген. Олар өзгерістердің ауқымын көрсетеді.

Соңғы жол толық күнтізбелік жылмен салыстыруға келмейді және тек ағымдағы көрсеткіш ретінде келтірілген. Ұлттық статистика бюросы 2026 жылғы қаңтар–шілде кезеңіне арналған елдер бойынша кестені 15 қыркүйекте жариялады. Мемлекеттік кірістер комитетінің Израильге қатысты деректерін талдаған екінші дереккөзде осы кезең үшін 75,2 млн доллар көрсетілген.

Бұл деректер екіжақты сауданың бірқалыпты өспегенін көрсетеді. 2022 жылғы өте жоғары мәннен кейін көрсеткіш үш жыл қатарынан төмендеді. 2026 жылғы динамика да өзгерді. Қаңтар–шілдеде көрсеткіш 2025 жылдың осы кезеңінен 30,3%-ға жоғары болды.

Сауда құрылымы жылдан жылға өзгереді

Себептердің бірі қазақстандық экспорт құрылымымен байланысты.

Елшіліктің 2024 жылға дейінгі деректер келтірілген бетінде экспорттың негізгі бабы көмірсутектер деп аталады; сонда олар Израильге қазақстандық жеткізулердің 90%-дан астамын құрайтыны айтылады. 90%-дан астам үлес 2024 жылға дейінгі деректерге қатысты және одан кейінгі жылдардағы экспорт құрылымын сипаттамайды.

2025 жылдың қорытындысындағы сауда құрылымы басқаша болды. 2026 жылы жарияланған сыртқы сауда статистикасын талдауға сәйкес, Қазақстан Израильге шамамен 119,4 млн долларлық тауарлар экспорттады. Ең ірі позициялар күкірт (62,2 млн доллар), шикі мұнай (45,1 млн), алюминий сымдары мен арқандар (9,22 млн) және тас көмір (шамамен 1,48 млн) болды. Израильден импорт шамамен 74 млн долларды құрады.

2026 жыл тағы бір сауда құрамының өзгеруін көрсетеді

2026 жылдың қаңтар–шілде айларында Мемлекеттік кірістер комитетінің деректерін талдау бойынша тауар айналымы 75,2 млн долларға жетті. Қазақстаннан экспорт шамамен 38,9 млн, ал Израильден импорт шамамен 36,3 млн болды.

Қазақстаннан әкетілген тауарлардың арасында күкірт, тас көмір және одан алынатын қатты отын, алюминий өткізгіштер, балық өнімдері, көлік қосалқы бөлшектері, электрондық сағаттар және жасымық болды. Израильден әкелінген тауарлардың арасында калий тыңайтқыштары, медициналық аспаптар мен құрылғылар, фармацевтикалық өнімдер, электрондық модульдер, азық-түлік тауарлары және басқа позициялар болды.

2025 жыл 193,5 млн доллармен аяқталды

2026 жылдың қаңтарында Гидеон Саардың сапары кезінде Қазақстанның Сыртқы істер министрлігінде толық емес деректер болды. Сол кезде 2025 жылдың қаңтар–қараша кезеңіндегі тауар айналымы 162,4 млн долларды құрады. Оның 92,1 млн доллары Қазақстан экспортына, ал 70,3 млн доллары импортқа тиесілі еді.

Елшіліктің кейінгі ресми жарияланымы бүкіл 2025 жылдың қорытындысын келтіреді. Ол 193,5 млн долларды құрады. Қаңтардағы сапар туралы хабарлама сол кезде қолжетімді болған толық емес кезеңді пайдаланды.

Жеткізулер үшінші елдер арқылы өтуі мүмкін

2026 жылдың қыркүйегінде сауданы кеңейту жөніндегі кездесуге қатысушылар ірі жеткізулердің бір бөлігі үшінші елдер арқылы өтуі мүмкін екенін атап өтті. Олар бұл ағындардың есебін келтірген жоқ; жарияланған екіжақты статистика оларды бөлек есепке алмайды.

Тікелей инвестициялар экономиканың басқа бөлігін көрсетеді

Қазақстан елшілігі келтірген Ұлттық банк деректері бойынша, 2024 жылы Израильден тікелей инвестициялардың ағыны 53,7 млн доллар болды. 2023 жылы ол 79,4 млн доллар болды. 2005 жылдан бері Израильден Қазақстанға келген инвестициялардың жиынтық жалпы көлемі 442,2 млн доллардан асты. Сол кезеңде Қазақстаннан Израильге бағытталған тікелей инвестициялардың жалпы көлемі шамамен 14,6 млн долларды құрады.

Бұл мәндерді тауар айналымына қосуға немесе оларды Қазақстандағы барлық израильдік активтердің ағымдағы құны ретінде түсіндіруге болмайды.

Ұлттық банк тікелей шетелдік инвестициялардың (ТШИ) әдіснамасын бөлек түсіндіреді. ТШИ құрамына капиталға қатысу құралдары, борыштық міндеттемелер және қайта инвестицияланған пайда кіруі мүмкін. Сонымен қатар, әртүрлі есеп принциптері бойынша жалпы және таза ағындар мен көрсеткіштер жарияланады. Сондықтан «Израиль 442 млн доллар инвестициялады» деген сөз тіркесі «2005 жылдан бергі жалпы түсім» деген сөзсіз дәл емес және жинақталған капитал туралы қате түсінікке әкеп соғады.

Әртүрлі мерзімдегі компаниялар саны

Ескі екіжақты анықтамаларда Израиль қатысуымен жұмыс істейтін кәсіпорындардың әртүрлі сандары көрсетілген. 2019 жылдың 1 қазанында Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі 141 кәсіпорын туралы хабарлады. 2021 және 2022 жылдардағы материалдарда 151 тіркелген кәсіпорын, оның ішінде 93 жұмыс істейтін кәсіпорын болды. Басқа хабарламада «160-тан астам компания» деген бағалау келтірілді.

Бұл мәндер әртүрлі күндер мен жарияланымдарға қатысты. Жарияланған материалдарда 2026 жылғы израильдік кәсіпорындар санының соңғы ресми көрсеткіші жоқ.

Жобалар қай кезеңге жетті

Mekorot және су инфрақұрылымы

2026 жылғы 27 қаңтарда бизнес-форумда Mekorot Development & Enterprises Ltd қатысуымен тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және су инфрақұрылымын жаңғыртудағы ынтымақтастықты дамыту бойынша өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды. Қол қойылған меморандум жұмыс бағытын растайды, бірақ нақты нысанның жаңғыртылып болғанын растамайды.

Атырау облысындағы битум зауыты

Сол форумда Атырау облысында битум зауытын салу жобасы бойынша инвестициялық келісімшартқа қол қойылды.

Инвестициялық келісімшарт ниет туралы декларацияға қарағанда нақтырақ кезеңді бекітеді, бірақ зауыттың іске қосылғанын растамайды. 2026 жылдың қаңтарында қол қойылғаннан кейін қолжетімді дереккөздерден оның пайдалануға берілгені туралы тәуелсіз растау табылмады.

Шығыс Қазақстандағы жаңартылатын энергетика

Қаңтардағы үшінші құжат Шығыс Қазақстан облысында жаңартылатын энергия көздерін пайдаланатын электр энергетикасы саласындағы ынтымақтастық туралы меморандум болды.

Жарияланған хабарламада меморандум айтылғанымен, жобаның параметрлері, инвестор, қаржыландыру немесе құрылыс мерзімдері көрсетілмеген.

Павлодар облысындағы Value LBH

2026 жылдың шілдесінде Павлодар облысының әкімі израильдік Value LBH өкілдерімен кездесті. Компания «Павлодар» АЭА-да мобильді тазалау қондырғыларына арналған пластик және металл бөлшектерін шығаратын өндірістік-сервистік кешен жобасын қарастыруда.

Ресми хабарламада жобаны іске асыру мүмкіндігі қарастырылып жатқаны айтылған. Онда құрылыстың басталғаны немесе зауыттың ашылғаны туралы айтылмаған.

EcoInvest-тің қатысуы және технологияны беру

Түркістан облысының әкімдігі Қарамұрттағы EcoInvest кешенінде поляк капиталы бар екенін хабарлайды. Netafim өз кейсінде дәл осы жобаны жобалауды, суаруды және сүйемелдеуді сипаттайды. Бұл – жеткізушінің мәліметі. Ол инвестициялардың Израильден келгенін растамайды. 1 2

GEFF күн энергиясымен жабдықтау бойынша кейінгі жобаны Netafim жобасынан бөлек сипаттайды. 3

Қысқаша

• 2020 жыл. Тауар айналымы 376,1 млн доллар болды.
• 2021 жыл. Тауар айналымы 264,4 млн доллар болды.
• 2022 жыл. Тауар айналымы 882,9 млн доллар болды. Бұл 2020 жылдан 2025 жылға дейінгі қолжетімді қатардағы ең жоғары мән.
• 2023 жыл. Тауар айналымы 462,3 млн доллар болды.
• 2024 жыл. Тауар айналымы 236,155 млн доллар болды. Қазақстанның экспорты 167,613 млн доллар, импорты 68,542 млн доллар болды.
• 2025 жыл. Қорытынды тауар айналымы 193,5 млн доллар болды. Қазақстанның экспорты шамамен 119,4 млн доллар, импорты шамамен 74 млн доллар болды.
• 2026 жылдың қаңтар–шілде кезеңі. Мемлекеттік кірістер комитетінің деректерін талдау бойынша тауар айналымы 75,2 млн доллар болды. Бұл толық емес жыл.
• Тікелей инвестициялар. 2005 жылдан бастап Израильден Қазақстанға келген инвестициялардың жалпы көлемі 442,2 млн доллардан асты. Бұл көрсеткішті ағымдағы сәттегі израильдік капиталдың жинақталған көлемі ретінде түсіндіруге болмайды.
• 2024 жыл. Израильден тікелей шетел инвестицияларының ағыны 53,7 млн доллар болды. 2023 жылы ол 79,4 млн доллар болды.
• 2026 жылғы жобалар. Құжаттар Mekorot, битум зауыты және жаңартылатын энергия көздері бойынша меморандумдар мен шарттардың қол қойылғанын растайды. Оларда объектілерді іске асыру туралы мәлімет жоқ.
• Павлодардағы Value LBH жобасы. 2026 жылғы шілдедегі жағдай бойынша ол әлі іске асуы мүмкін жоба ретінде қарастырылып жатты.