Қазақстан мен Израильдің алмасу бағдарламалары, «Болашақ» және университетаралық байланыстары

Білім мен ғылым 1995 жылы шарттық негізге енді

1995 жылғы 30 тамызда Қазақстан мен Израиль Алматыда мәдени ынтымақтастық туралы жеке келісімге қол қойды. Атына қарамастан, келісім мәдениетті ғана емес, сонымен қатар білім мен ғылымды да қамтиды. Тараптар білім мен ғылымды, оқу орындарының тікелей байланыстарын, ғалымдар, оқытушылар мен студенттер алмасуын, конференциялар мен семинарларға қатысуды, сондай-ақ бірлескен зерттеулердің университеттік бағдарламаларын дамытуға келісті.

Сол күні ғылым мен технологиялар саласындағы ынтымақтастық туралы жеке келісімге қол қойылды. Ол бірлескен зерттеулерге, ғалымдар мен мамандар алмасуына және ғылыми-техникалық өзара іс-қимылдың басқа да нысандарына арналған арнайы негіздемені қалыптастырды. Келісім 1998 жылғы 30 сәуірде күшіне енді.

1995 жылғы келісімдер қазіргі университеттік меморандумдардан әлдеқайда бұрын ынтымақтастықтың шарттық негізін қалады.

Білім және ғылым үшін үш түрлі бағыт бар

Бірінші бағыт. Қазақстанның мемлекетаралық білім және ғылыми бағдарламалары ең алдымен «Болашақ» және «Ғылыми тағылымдамалар» бағдарламаларын қамтиды.

Екінші бағыт. MASHAV – халықаралық ынтымақтастықтың израильдік агенттігі. Ол негізінен қолданбалы бағыттар бойынша қысқа мерзімді кәсіби бағдарламаларды ұйымдастырады.

Үшінші бағыт. Университеттер мен зерттеу ұйымдарының тікелей байланыстары меморандумдарды, академиялық ұтқырлықты, оқытушылар алмасуын, бірлескен зерттеулерді, докторанттарды шақыруды және әріптестік туралы келіссөздерді қамтиды.

Бір адам немесе университет бірнеше бағытқа қатар қатысуы мүмкін. Сондықтан олардың статистикасын жай қосуға болмайды.

«Болашақ» және тағылымдама бағдарламалары бойынша 145 маман оқыды

2026 жылғы 8 шілдеде Қазақстан елшілігі мен «Халықаралық бағдарламалар орталығы» АҚ Tel Aviv University-мен академиялық ынтымақтастықты кеңейту және «Болашақ» бағдарламасының мүмкіндіктерін талқылады.

Елшілік «Болашақ» және «Ғылыми тағылымдамалар» бағдарламаларын іске асыру жылдарында Израильде 145 қазақстандық маман оқудан немесе ғылыми тағылымдамадан өткенін хабарлайды.

145 маман көрсеткіші елшілік хабарламасы жарияланған кездегі екі қазақстандық мемлекеттік бағдарламаның нәтижесін қорытындылайды. Ол 2026 жылы Израильде қанша студент болғанын көрсетпейді.

Сондай-ақ Tel Aviv University «Болашақ» бағдарламасының ұсынылатын шетелдік жоғары оқу орындары тізіміне кіретіні айтылған. Тараптар қазақстандықтардың осы университетте оқу және ғылыми дайындық мүмкіндіктерін кеңейту мәселесін талқылады.

2026 жылдың шілдесінде Tel Aviv University мен «Болашақ» бағдарламасының екі түрлі мәртебесі болды. Университет қазірдің өзінде ұсынылған тізімге кірген, ал арнайы екіжақты әріптестікті кеңейту мәселесі әлі талқыланып жатқан.

MASHAV бойынша оқу 145 маман көрсеткішінен бөлек есептеледі

Қазақстан елшілігі 1993 жылдан бері MASHAV қолдауымен Израильде 300-ден астам қазақстандық маман оқығанын көрсетеді. Тақырыптар медицина, журналистика, білім беру технологиялары, ауыл шаруашылығы, шағын кәсіпкерлік және су ресурстарын басқаруды қамтыды.

Бұл бағдарламалар бөлек есептеледі. Дереккөз оларды «Болашақ» бағдарламасының бір бөлігі ретінде анықтамайды. Сонымен қатар ашық деректер бір адамның бірнеше бағдарламаға қатысуы мүмкін екенін жоққа шығармайды. Сондықтан 145 және 300-ден астам көрсеткіштерді қосып, «Израильде оқығандардың жалпы саны» деп көрсетуге болмайды.

Израильдің Астанадағы елшілігінің парақшасы 2026 жылға арналған MASHAV курстарын тізімдейді. Жарияланған тізімде, мысалы, Cyber & AI for Good, ұйымдар мен қауымдастықтардың орнықтылығы, сондай-ақ су және жер ресурстарын тұрақты басқару бағдарламалары бар.

2026 жылғы 3 қазандағы жағдай бойынша Хайфада өтетін ұйымдар мен қауымдастықтардың орнықтылығы жөніндегі MASHAV курсына өтініш қабылдау ашық болды. Бағдарлама мемлекеттік және қоғамдық сектор мамандарына, жергілікті басқару және әлеуметтік қызметтерге, психологтар мен әлеуметтік қызметкерлерге арналған. Сәйкес салалық дайындық, кемінде үш жылдық тәжірибе және ағылшын тілін еркін меңгеру талап етіледі. Қатысушылардың келуі 6 желтоқсанға белгіленген. Қайтуы 18 желтоқсанға жоспарланған; өтініштер 16 қазанға дейін 7328 кодты MASHAV онлайн-формасы арқылы қабылданады. Шарттар мен өтініш беру сілтемесі курс картасында жинақталған. 20

Cyber & AI for Good курсына өтініш беру мерзімі 10 тамызда аяқталды. Су және жер ресурстары бойынша курсқа өтініш беру мерзімі 15 қыркүйекте аяқталды. 3 қазандағы жағдай бойынша бұл бағдарламалар өтініш қабылдамайды. 18 19

«Болашақ» стипендиясына және 2026 жылғы ғылыми тағылымдамаларға өтініш беру

«Болашақ» бағдарламасына құжат қабылдау 2026 жылғы 16 наурыздан 16 қазанға дейін жарияланған. «Ғылыми тағылымдамаларға» құжаттар 16 наурыздан 30 қазанға дейін қабылданады. Бұл екі бөлек конкурс. Өтініштер eGov арқылы қабылданады; ғылыми тағылымдамалар үшін министрлік Халықаралық бағдарламалар орталығына құжаттарды тікелей тапсыруды да көрсетеді. 16

«Болашақ» стипендиясының 2026 жылғы ЖОО тізімінде Иерусалимдегі Еврей университеті мен Тель-Авив университеті бар. Ғылыми тағылымдамалар үшін қабылдаушы ұйымдар мен бағыттардың бөлек тізімі қолданылады. Тізімге ену қабылдаушы тараптың шақыруын және конкурстық іріктеуді алмастырмайды. 17 22

Ресми хабарландырулар мен өтініш беру тәсілдері ашық бағдарламалар бөлімінде жинақталған.

Меморандумнан кейін инклюзивті білім беру бойынша курс өтті

Қазақстанның Оқу-ағарту министрлігі мен Израильдің Аймақтық ынтымақтастық министрлігі, Білім министрлігі, Сыртқы істер министрлігі және MASHAV арнайы білім беру қажеттіліктері бар балаларды оқыту саласындағы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. Құжат білім мен тәжірибе алмасуды, мамандардың біліктілігін арттыруды және екі елдің ұйымдары мен сарапшылары арасындағы кәсіби байланыстарды нығайтуды көздейді.

2026 жылдың ақпан айында қазақстандық мамандар тобы MASHAV Carmel бағдарламасының Голда Меир атындағы Халықаралық оқу орталығында «Арнайы білім берудің инновациялық тәсілдері» бағдарламасы бойынша Хайфа қаласында оқыды. Қатысушылар арнайы және инклюзивті білім беру тәжірибелерімен танысып, мекемелер мен мамандандырылған орталықтарға барды, ал 12 ақпанда барлық қатысушыларға курсты аяқтағаны туралы сертификаттар табысталды.

Аяқталған курс меморандумның практикалық жалғасы болды. Ынтымақтастық ниеттен нақты іске асырылған бағдарламаға өтті.

Университеттердің тікелей байланыстары қазіргі жанданудан бұрын да болған

Жоғары оқу орындарының өзара байланыстарының жеке тарихы бар.

С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті 2021 жылдың 22 маусымында Holon Institute of Technology университетімен өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойғанын хабарлады. Бұл расталған жоғары оқу орындары арасындағы құжат, тек дипломатиялық кездесу емес.

Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ 2024 жылдың тамыз айында өзінің Holon Institute of Technology және Хайфа университетімен тікелей әріптестік қатынастары орнатылғанын хабарлады. Университет студенттер мен оқытушылар алмасуын, бірлескен зерттеу жобаларын, израильдік профессорларды PhD-докторанттарға жетекшілік етуге және дәріс оқуға шақыруды, сондай-ақ академиялық ұтқырлық бағдарламаларын тікелей сипаттады.

Университет тек келіссөздер туралы ғана емес, сонымен қатар алмасу мен бірлескен қызмет нысандары туралы хабарлайды.

Университет әрбір серіктес бойынша студенттердің, оқытушылардың, зерттеулердің немесе аяқталған жобалардың жеке санын келтірмейді.

Bar-Ilan University ұсынысынан қол қойылған меморандумға дейін

2024 жылдың тамыз айында Bar-Ilan University делегациясы ҚазҰУ-ға барды. Израиль тарапы студенттер алмасуын дамытуды ұсынды және жаңа оқу жылында оқуға ҚазҰУ-ның 20 студентін қабылдауға дайын екенін мәлімдеді. Делегация сондай-ақ өзара түсіністік туралы меморандум дайындауды және оған қол қоюды ұсынды.

Тамыз айындағы жарияланым 20-ға дейін студентті қабылдау және меморандум дайындау туралы ұсынысты растады. 2024 жылдың 4 қыркүйегінде ҚазҰУ Bar-Ilan University-мен бірлескен ғылыми және білім беру жобалары туралы меморандумға қол қойғанын хабарлады. Университет сондай-ақ магистранттарға арналған қосдипломды бағдарлама әзірлеу туралы келісімге келгенін мәлімдеді. Құжатқа қол қою ұсынылған студенттер тобының келуін немесе осы бағдарламаның іске қосылуын растамайды. 15

Technion-да 2025 жылдың мамыр айында ынтымақтастық талқыланды

2025 жылдың 21 мамырында Қазақстан елшісі Технионға (Technion, Israel Institute of Technology) барды және оның президенті Ури Сиванмен кездесті.

Тараптар инженерия және нақты ғылымдар, зерттеулер, инновациялар мен технологиялар саласындағы ынтымақтастықты дамытуға келісті. Докторанттар мен жас зерттеушілерді бірлескен ғылыми бағдарламаларға тарту талқыланды; қазақстандық делегация Technion моделін зерттеу және академиялық іс-шараларға қатысу үшін Израильге баруы керек еді.

Кездесу туралы хабарламада Technion мен нақты қазақстандық университет арасындағы келісімге қол қойылғаны немесе жоспарланған алмасудың аяқталғаны айтылмаған.

Қазақстан елшісі Tel Aviv University-мен әріптестікті талқылады

2026 жылдың 19 маусымында Қазақстан елшісі Дәулет Ембердиев Tel Aviv University президенті Ариэль Поратпен кездесті. Академиялық алмасулар, бірлескен зерттеулер, жоғары оқу орындары арасындағы байланыстар, жасанды интеллект, цифрлық технологиялар, биомедицина, киберқауіпсіздік, су ресурстарын басқару және зерттеулерді коммерцияландыру талқыланды.

Кездесу қорытындысы бойынша тараптар Tel Aviv University мен әл-Фараби атындағы ҚазҰУ арасындағы әріптестік орнатуды пысықтауға келісті. Израиль тарапы сондай-ақ «Болашақ» бағдарламасымен өзара іс-қимыл жасауға мүдделі екенін білдірді.

2026 жылғы 19 маусымда Tel Aviv University мен ҚазҰУ әріптестігі пысықтау сатысында болды. Хабарламада келісім немесе жұмыс істейтін бағдарлама аталмаған.

Бірнеше аптадан кейін, 8 шілдеде бұл тақырыпты Халықаралық бағдарламалар орталығы жалғастырды. Қатысушылар «Болашақ» арқылы мүмкіндіктерді кеңейтуді талқылады және Tel Aviv University ұсынылған тізімге енгенін растады.

Байланыстар тізбегіне қазірдің өзінде Tel Aviv University-дің қазақстандық тараппен келіссөздері және Халықаралық бағдарламалар орталығымен «Болашақ» мүмкіндіктерін талқылау кіреді. Бұл хабарламаларда университеттер арасындағы әріптестіктің нақты тетіктері сипатталмаған.

Holon Institute of Technology бірнеше қазақстандық университетпен байланыс орнатқан

Holon Institute of Technology-ның қазақстандық жоғары оқу орындарымен байланыстары 2026 жылғы кездесуге дейін басталған.

Қазақ агротехникалық университетімен меморандумға 2021 жылы қол қойылған. ҚазҰУ 2024 жылы HIT-ті тікелей әріптесі деп атап, академиялық ұтқырлық және израильдік жоғары оқу орындарымен бірлескен қызмет туралы хабарлаған.

Ал 2026 жылғы 19 маусымда HIT өкілдері Almaty Management University-мен кездесу өткізді. Онда бірлескен білім беру бастамалары, оқытушылардың ұтқырлығы, ғылыми-зерттеу жобалары, инновациялар, кәсіпкерлік және цифрлық трансформация талқыланды.

Бірақ AlmaU хабарламасы дәл перспективаларды талқылауды және өзара мүдделілікті сипаттайды. Онда қол қойылған келісім немесе іске қосылған бағдарлама туралы хабарлама жоқ.

HIT-тің үш жеке байланысы бар. Бір ЖОО-мен меморандумға қол қойылса, екіншісімен әріптестік қатынастар жарияланған, ал үшіншісімен 2026 жылы келіссөздер жүргізілген.

Өңірлік университеттер де жаңа байланыстар толқынына кіреді

2026 жылғы 25 ақпанда Израиль елшісі Йоав Быстрицкий М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетіне барды. Білім, ғылым және академиялық өзара іс-қимыл перспективалары басшылықпен талқыланды; тараптар әріптестікті кеңейтуге мүдделі екенін білдірді.

Хабарлама келіссөздер өткенін растайды. Онда жеке алмасу бағдарламасы немесе қол қойылған шарт туралы айтылмаған.

Ғылым мен білім барған сайын технологиялық күн тәртібімен қиылысады

Қазіргі университеттік келіссөздер дәстүрлі студенттік алмасудан жиі кеңірек мәселелерді қамтиды.

Technion-да инженерлік және нақты ғылымдар, зерттеулер мен инновациялар талқыланды. Tel Aviv University-де жасанды интеллект, цифрлық технологиялар, биомедицина, киберқауіпсіздік, су ресурстарын басқару және әзірлемелерді коммерцияландыру қарастырылды. AlmaU және HIT цифрлық трансформацияға, инновациялар мен кәсіпкерлікке назар аударды.

Келіссөздер академиялық ұтқырлықты ғылыми-технологиялық тақырыптармен біріктіреді. Компаниялар қызметі мен технологияларды енгізу екіжақты байланыстардың басқа бөлігіне жатады.

MASHAV және KazAID білім саласындағы ынтымақтастығы екі елден тысқары кеңейе алады

2021 жылдың маусымында KazAID және MASHAV өзара түсіністік пен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. Тараптар Орталық Азия мен Ауғанстандағы дамуға ресми көмек көрсету бойынша бірлескен жобаларды, оның ішінде жаңа технологиялар мен инновациялар бойынша оқытуды қолдауға келісті.

Білім саласындағы ынтымақтастықта Қазақстан израильдік тәжірибені меңгереді және үшінші елдерге білім тарату бойынша әлеуетті серіктес бола алады.

Меморандум ынтымақтастыққа ниет білдіруді растайды; ол өздігінен дамуға жәрдемдесудің жеке жобаларын іске асыруды сипаттамайды.

Қысқаша

• 1995 жылғы 30 тамыз. Қазақстан мен Израиль мәдени ынтымақтастық және ғылым мен технологиялар туралы келісімдерге қол қойды. Оларда студенттер, оқытушылар мен ғалымдар алмасуы, сондай-ақ бірлескен зерттеулер қарастырылған.
• 1993 жылдан бастап. MASHAV қазақстандық мамандарды оқытады. Ресми жиынтық көрсеткіш бірнеше кәсіби сала бойынша 300-ден аса адамды құрайды және жоғары білім бойынша жеке статистика емес.
• 2021 жылғы 22 маусым. С. Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті Holon Institute of Technology-мен меморандумға қол қойды.
• 2021 жыл. KazAID және MASHAV дамуға ресми көмек көрсету және үшінші елдерге білім тарату саласында ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.
• 2024 жылғы 20 тамыз. ҚазҰУ HIT және Хайфа университетімен тікелей әріптестік байланыстар, студенттер мен оқытушылар алмасуы, бірлескен зерттеулер және академиялық ұтқырлық туралы хабарлады. Bar-Ilan 20 студентті қабылдауды ұсынды.
• 2024 жылғы 4 қыркүйек. ҚазҰУ Bar-Ilan-мен меморандумға қол қойғаны және екі дипломды магистрлік бағдарлама әзірлеу туралы келісімге келгені туралы хабарлады. Ұсынылған студенттер тобының келуі мен бағдарламаның іске қосылуы расталмады. 15
• 2025 жылғы 21 мамыр. Technion-мен одан әрі ғылыми-білім беру саласында ынтымақтастық бағыттары келісілді. Кездесу туралы дереккөзде ЖОО-лар арасындағы жеке келісімге қол қойылғаны көрсетілмеген.
• 2025 жылғы қараша. Тараптар арнайы және инклюзивті білім беру бойынша меморандумға қол қойды.
• 2026 жылғы 12 ақпан. Қазақстандық топ Хайфада осы бағыт бойынша практикалық курсты аяқтап, сертификаттар алды.
• 2026 жылғы 19 маусым. Tel Aviv University мен қазақстандық тарап ҚазҰУ-мен әріптестікті пысықтауға келісті. Әріптестік келісімге әлі қол қойылмаған.
• 2026 жылғы 19 маусым. AlmaU және HIT бірлескен білім беру бастамаларын, ұтқырлық пен зерттеулерді талқылады. Хабарлама бағдарламаның іске қосылуын емес, келіссөздерді тіркейді.
• 2026 жылғы 8 шілде. Tel Aviv University «Болашақ» стипендиясы бойынша ұсынылатын ЖОО-лар тізімінде екені расталды. «Болашақ» және «Ғылыми тағылымдамалар» бағдарламалары бойынша Израильде 145 қазақстандық маман білім алды немесе тағылымдамадан өтті.